Hirigintzaren Nazioarteko Eguna dela eta, azaroaren 8an ospatzen dena, Euskadiko Desgaitasun Fisikoa duten Pertsonen Elkarteen Koordinakundeak (Elkartean) manifestu bat plazaratu du, non hiri inklusibo bat aldarrikatzen duen, pertsona guztiek espazio publikoz “mugarik eta mendekotasunik gabe” gozatzeko eskubidea bermatuko duena.

Agirian azpimarratzen da hiriak ikuspegi inklusibo batetik diseinatzeak esan nahi duela “giza aniztasuna aitortzea eta gaur egun ere desgaitasun fisikoa duten askoren bizitza mugatzen duten oztopoak ezabatzea”.

Gogorarazten dugu irisgarritasun unibertsala “ez dela pribilegio bat, baizik eta eskubide bat”, Nazio Batuen Erakundearen Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko Hitzarmenak aitortzen duen bezala. Hitzarmen horrek Estatuak behartzen ditu ingurune fisikoan eta zerbitzu publikoetan sarbidea baldintza berdinetan bermatzera.

Azken hamarkadetan “aurrerapausoak” eman diren arren, eguneroko errealitateak erakusten du “oraindik ere oztopo ugari daudela: espaloi ezinezkoak, egokitu gabeko eraikinak edo irisgarritasunik gabeko garraioak, mugikortasuna eta berdintasunezko parte-hartzea eragozten dituztenak”.

“Gainera, oztopo horiek, autonomia pertsonala mugatzeaz gain, oinarrizko eskubideak urratzen dituzte eta komunitateko bizitzatik baztertzen gaituzte”, gaineratu du Elkarteaneko teknikari Lexuri Badiolak.

Aldarrikapenak

Horregatik, “pertsona guztientzat pentsatutako” hirigintza bat aldarrikatzen dugu, aniztasun funtzionala kontuan hartuko duena eta pertsona guztiek espazio publikoz “mugarik eta mendekotasunik gabe” gozatzeko eskubidea bermatuko duena.

Halaber, desgaitasuna duten pertsonak ordezkatzen dituzten gizarte-erakundeen “benetako eta lotesle” parte-hartzea eskatzen dugu hirigintza-politiken plangintzan eta ebaluazioan, izan ere —Badiolak gogorarazi duenez— “erabakiak lehen pertsonan bizi dituztenekin hartu behar dira”.

Era berean, defendatzen dugu diseinu unibertsala “hasieratik bertatik” egon behar dela hirigintza-proiektu guztietan, “bazterketa berriak” saihesteko eta pertsona guztientzat pentsatutako espazioak eraikitzeko.

Elkarteanek, halaber, irisgarritasuna txertatzea eskatzen du mugikortasun jasangarriko politiketan, ingurune digitaletan eta naturguneetan, pertsona guztiek “baldintza berdinetan mugitu eta parte hartu ahal izan dezaten”. Eta gogorarazten du hori lortzeko “funtsezkoa” dela indarrean dagoen araudia benetan betetzea, kontrol eta zehapen mekanismo argiekin, baina baita praktika onak eta benetako inklusioa sustatzen dituztenei pizgarriak emanez ere.

“Hiri irisgarriak eraikitzea gizarte bidezkoago, humanoago eta demokratikoago bat eraikitzea da”, ondorioztatu dute, eta dei egin diete administrazioei, talde profesionalei eta herritarrei “benetan irisgarriak, iraunkorrak eta inklusiboak” izango diren inguruneen alde aurrera egiteko.

Elkartean elkarte hauetatik osatuta dago: Fekoor (Bizkaia), Elkartu (Gipuzkoa) eta Eginaren Eginez (Araba).